Halloween wordt elk jaar gevierd op 31 oktober. De straten veranderen in spookstraten, kinderen komen verkleed langs de deuren voor trick-or-treat, pompoenen worden versierd en er vinden griezelige feesten plaats.

Oke, in Nederland is het nog niet het belangrijkste feest, maar het groeit in populariteit.

Maar waar komt Halloween vandaan? Ik kan je zeggen dat dat een best ingewikkelde vraag is. Het feest is namelijk niet afkomstig uit één enkele traditie. Door de eeuwen heen zijn Keltische gebruiken, christelijke feestdagen en volksgebruiken met elkaar verweven geraakt tot het huidige Halloween.

Samhain: een oud Keltisch feest

Een belangrijke voorloper van Halloween is Samhain, een oud Keltisch feest dat vooral in Ierland en Schotland werd gevierd.

Samhain viel aan het einde van het oogstseizoen en markeerde de overgang naar de donkere helft van het jaar. Het was een periode waarin de natuur veranderde en de winter eraan kwam.

Rond Samhain kwamen verschillende gebruiken samen. Er werden bijvoorbeeld grote vuren aangestoken en mensen verkleedden of vermomden zich. Het is echter niet precies duidelijk waarom mensen zich verkleedden en vanaf wanneer dit gebruikelijk werd. Er wordt gezegd dat dit werd gedaan om boze geesten af te schrikken of voor de gek te houden. Rond Samhain zou het namelijk makkelijker zijn om met geesten in contact te komen, de bovennatuurlijke wereld zou dichterbij zijn. De wereld van de doden speelden een belangrijke rol.

Er wordt ook wel eens gezegd dat Samhain het Keltische nieuwjaar was. Maar ook dat is niet zeker.

Van Samhain naar All Hallows’ Eve

De viering Halloween veranderde door de verspreiding van het christendom in Europa. Op de één of andere manier werden verschillende vieringen vermengd.

In de christelijke kalender wordt op 1 november Allerheiligen gevierd (in het Engels All Saints’ Day of All Hallows’ Day). De avond ervoor werd bekend als All Hallows’ Eve.

“Hallows” betekent heiligen. All Hallows’ Eve betekent dus de avond vóór Allerheiligen. Dit werd later verbasterd (verkort uitgesproken) tot Halloween.

Op 2 november vindt Allerzielen plaats, dat ook vermengd werd met het Halloween feest. Met deze christelijke traditie worden de overledenen herdacht.

Waar komen de jack-o’-lanterns vandaan?

Ook de versierde pompoenen met griezelige gezichten hebben een oorsprong.

Oorspronkelijk werden in Ierland en Schotland vooral knollen en rapen uitgehold en voorzien van gezichten. Pas later werd de pompoen in Noord-Amerika gebruikt voor de jack-o’-lantern. De Ieren en Schotten zouden deze traditie mee hebben genomen overzee.

Verder heb je nog het verhaal van Stingy Jack: een man die de duivel verschillende keren te slim af was. Na zijn dood zou hij nergens welkom zijn geweest en met een brandend kooltje in een uitgeholde raap over de aarde hebben moeten rondzwerven.

Misschien is het leuk om dit verhaal binnenkort ook eens helemaal uit te zoeken.

Halloweenkostuums en trick-or-treat

Tegenwoordig is verkleden één van de leukste (vind ik) tradities van Halloween. Spoken, heksen, vampiers, slutty mummies, etcetera.

Zoals eerder gezegd komt het verkleden waarschijnlijk bij de Kelten vandaan. Wanneer je je verkleedde zagen de boze geesten je aan als één van hen en was je veilig. Of ze waren zo bang van je, dat ze je met rust lieten.

Tegenwoordig is het verkleden meer voor de leuk. Maar wie weet werkt het gewoon nog steeds als geestafschrikker.

Het trick-or-treat gedeelte zou te maken kunnen hebben met een traditie uit de Middeleeuwen: Souling. Mensen (ook kinderen!) gingen langs de huizen en kregen voedsel in ruil voor gebeden voor de overleden. Het langs de deuren gaan was ook een manier voor arme mensen om voedsel te krijgen voor de winter.

Daarnaast bestond in Schotland en Ierland het gebruik van guising, waarbij mensen zich verkleedden en langs de deuren gingen. In ruil voor een lied, grap of andere vorm van vermaak kregen ze iets te eten of drinken.

In de Verenigde Staten ontwikkelde dit zich uiteindelijk tot het moderne trick-or-treating. En die versie van Halloween kwam uiteindelijk weer terug naar Europa.

Een combinatie van tradities

Halloween kun je dus eigenlijk het best beschrijven als een feest dat zich gedurende de eeuwen heeft ontwikkeld. Oude gebruiken rond de overgang van zomer naar winter vermengden zich met christelijke feestdagen en later met allerlei Europese volksgebruiken. Het is dus niet direct afkomstig van Samhain, maar het vindt er wel een oorsprong.

Leuk om te weten is dat volgens Ierse folklore waarzeggerij bijvoorbeeld een goed moment was om te doen rond deze periode. Wellicht is dit dus de perfecte tijd om je tarotkaarten erbij te pakken.